منجمان آماتور ، پیشگامان نجومِ رصدی

شاید با ورود بـه سومین عصـرِ فضا یعنـی دورانـی کـه نـاوگـانـی جدید از تلسکوپهای فضایی و تجهیزات اندازه گیری روانه ی فضا می شود تصور کنید که نجومِ آماتوری رنگ باخته بنظر میرسد.ممکن است برایتان سوال پیش بیاید که چگونه می شود رصدگران غیرحرفه ای آسمان شب بتوانند در این دوران با تلسکوپ هابل و جیمز وب و ناوگان پیشرفته ای که طی یک دهه آینده به آنها اضافه خواهد شد رقابت کنند؟

اما باید گفت که همچنان یک رصدگر پیگیر حتا در حاشیه ای دور افتاده از زمین با تلسکوپی کوچک می تواند از رازهـای گیتی پرده هایی بردارد که بزرگترین رصدخانه های جهان حتا از آنها بی خبرند.

کوئیچی ایتاگاکی یکی از همین رصدگران آماتور است که تا کنون توانسته بـیش از 170 ابرنواختر (انفجار ستارگانی بسیار پر جـرم تر از خورشید) و چندین دنباله دار را از حیاط خانه ی خود در جزیره ی محل سکونتش کشف کند.

تصویری که مشاهده می کنید مربوط به یک کهکشان مارپیچی است به اسـم ان جی سی 941 که توسط تلسکوپ فضایی هـابـل تهیه شـده. ایـن کهکشان حدود 55 میلیون سال نوری از ما فاصله دارد.

اما انگیزه اصلی ناسا برای گرفتن این عکس نه صرفا نمای جذاب و ابرهای مه آلود کهکشان بلکه بـررسـی شواهد بـجای مانـده از یک ابرنواخترِ جدید در آن است که توسط کوئیچی ایتاگاکی ، منجم آماتور ژاپنی کشف شد.

ابرنواختر کشف شده می تواند موضوع مناسبی برای تحقیق بر روی ابرنواختر های نوع دو بــاشـد کـه غنی از هیـدروژن هستند. همچنین محل بجای مـانده از ایـن انفجار کـیهانی حاوی اطلاعات مـهمی خواهد بود که به دانشمندان کمک می کند تا درک بهتری از محیط هایی که این چنین ابرنواختر هایی در آن پدید می آیند داشته باشند.

اما سوالی که اینجا پیش می آید این است که چطور یک ستاره شناس آماتور می تواند چنین چیزی را پیش از منجمان حرفه ای کـه به ابزار فـوق پیشرفته ای نظیر هابل مجهز هستند کشف کند؟

کشف ابرنواختر هـا ترکیبی اسـت از مهارت و امکانات و البته شانس. اکثر رویداد های نجومی در بازه ای وسیع از زمان روی می دهند که از عمر کوتاه انسان بسیار فراتر هستند. امـا انفجار های ابرنواخـتری کاملا متفاوتند و بسیار ناگهانی و با سرعت بالایی رخ می دهند و سپس تنها طی چند روز یا چند هفته کم فروغ و ناپدید می شوند.

جنبه ی دیگر ، بـه نسبت بیـن مدت زمانِ رصد و مدت زمـان لازم برای پردازش اطلاعاتِ رصد مربوط می شود. اطلاعات دریافتی از تنها چند سـاعت رصد بـا تلسکوپی نظیر هابل به هفته ها و ماه ها و حتا سـالها زمان نیاز دارد تا پردازش و بررسی شوند. این در حالی است که ستاره شناسان آماتور زمان بیشتری را بطور فعال به رصد و مشاهده مستقیم آسـمان می پردازند. آنـهـا ابزار و نرم افزارهایی در اختیار دارند کـه در تناسب با میزان فعالیت های رصدی اشان زمان کمتری برای پردازش اطلاعات نیاز دارند.