بوی خوش دریاهای دوردست
روزی گرم و آفتابی در کنار دریایی آرام مشغول قدم زدن هستید و همزمان که نسیمِ مرطوب ساحل را در سینه فرو میدهید بوی خوش دریا را در ذهن خود مرور میکنید. این بوی خاطرهانگیز از جمله نشانههای حیاتِ اولیه بر روی کرهی زمین است که از فعالیت میلیونها باکتریِ حیاتبخش و فیتوپلانگتونها منشاء میگیرد.
عامل این بو مولکولیست به اسم دیمتیل سولفید؛ مادهای که برای زیستشناسانِ فضایی نماد حیات است. حالا خبر آمده که این مولکول در تریلیونها کیلومتر دورتر از زمین در جو سیارهای فراخورشیدی کشف شده که میتواند به معنی یافتن «نشانهی» حیات در جایی بیرون از سامانهی خورشیدی ما باشد.
حدود یک دهه پیش ستارهشناسان سیارهای را در فاصلهی ۱۲۴ سال نوری و با ابعادی حدود دو و نیم برابر کرهی زمین کشف کردند که به گِرد یک کوتولهی سرخ (کوچکترین نوع ستاره در گیتی) در حال گردش است. نام این سیاره k2-18b است و در اوایل کشف آن تخمین زده میشد سیارهای خالی از حیات باشد.
اما با اضافه شدن تلسکوپ فضایی جِیمز وِب به جعبهی ابزارِ انسان معاصر، اطلاعات حیرتانگیزی از این سیاره حاصل شده که نشان میدهد احتمالا در این سیاره نوعی فعالیت زیستی وجود دارد.
دانشمندان گمان میکنند سراسر این سیاره با اقیانوسی از آب مایع پوشیده شده و جوی غنی از هیدروژن داشته باشد. طیفنگاری جو سیاره دو مولکول مهم یعنی دیمتیل سولفید و دیمتیل دیسولفید را در اتمسفر آن آشکار کرده است که هر دو مولکول عموما توسط جلبکهای دریایی و باکتریها تولید میشوند!
هر چند شواهدی وجود دارد که این مولکولها میتوانند بدون فعالیتهای زیستی نیز در فضا تولید شوند اما یافتن آن در سیارهای که میزبان احتمالی آب مایع است و در فاصلهای ایدهآل از ستارهی خود قرار گرفته به شدت تخیل ما را تحریک میکند که شاید در تریلیونها کیلومتر دورتر از ما اَشکالِ اولیهی حیات در دریایی گرم در حال شنا کردن باشند.
این دنیای اقیانوسی این روزها به شدت مورد توجه مجامع علمی قرار گرفته و باید تحقیقات بیشتری بر روی آن انجام شود تا مدلهای آزمایشگاهی و شواهد رصدی تطبیق کامل پیدا کنند.