بارش شهابی پرساووشی

فصل تابستان بهترین فرصت است برای شناختن طبیعت آسمان شب .شب هایی که کوتاه است اما پر بار و خاطره انگیز و بدور از سرمای طاقت فرسای فصول دیگر و البته مملو از رویدادهای شگفت. این شبها چه درون شهرهای تفتیده ی بزرگ هستید و چه در جزیره ای دور افتاده زندگی می کنید ، آسمان شب همواره می تواند راهی باشد برای فشار دادن کلید توقف تمام رنج ها و آورده های نامبارک این روزهای سیاره ی به غارت رفته امان ولو برای دقیقه ای.

هرساله درست در میانه ی تابستان حوالی اَمرداد ماه ، آسمان شب یکی از خاطره انگیزترین پدیده های نجومی سال را به نمایش می گذارد که خوشبختانه رصد آن نه نیازمند تخصص ویژه ای است و نه ابزار گران قیمتی را لازم دارد بل که فقط دو چشم مشتاق می خواهد و مکانی تاریک و کمی حوصله.بارش شهابی پِرساووشی ، که این روزها بخاطر بازار داغ تورهای بی سروسامان گردشگری نامش را زیاد شنیده اید .

اما این بارش شهابی از کجا منشا می گیرد ؟ و برای دیدنش چه باید کرد ؟ در واقع ، همین حالا که در حال خواندن این متن هستید سیاره ی زمین در حال عبوری خرامان از میان چندین توده ی غبار و سنگریزه در فضای اطراف مدار حرکتی اش است.این ذرات ، بسیار ریز دانه هستند مثلا اندازه ی شن های ریزِ زمین بازی کودکان را تجسم کنید یا از آن هم گاهی کوچکتر. این ذرات کوچک خود داستان شگفت انگیزی دارند ، تکه هایی هستند بجا مانده از یک دنباله دار به نام سوئیفت تاتِل که از دوردستهای منظومه ی شمسی راهی خورشید بوده و از قرار سر راهش از حوالی مدار زمین هم گذری داشته است و مانند کشاورزی که کیسه ی بذرش سوراخ باشد سراسر مسیر پیمایش اش را با ذراتی نشانه گذاری کرده. همین که زمین از میان این سنگریزه ها می گذرد وارد جوِ زمین می شوند و در ارتفاعات بالای جو به خاطر سرعت بالای برخوردشان با مولکول های هوا به نوعی مشتعل شده و چنان نوری تولید می کنند که اگر بخت یارتان باشد و همان لحظه سرتان رو به آسمان ، شاهد شهابی خواهید بود که برای چند ثانیه یا حتا کمتر هوش از سرتان خواهد برد.

کل ماجرا همین است سنگریزه ای از اعماق دوردست منظومه ی شمسی سفری چند میلیارد کیلومتری را طی کرده و حالا در عرض چند ثانیه در جو زمین نیست و نابود می شود و در ذهن ساکنان این سیاره به شکل اینبار خاطره ای از یک ردِّ آتشین ابدی می گردد.

برای دیدن این آتش بازی طبیعی باید به جایی طبیعی هم بروید مکانی که از نور اضافی شهرها در امان باشد و آسمان پر باشد از ستاره. براساس برآورد سازمان بین المللی شهاب یا آی ام او ، امسال شامگاه دوشنبه بیست و دوم امرداد این بارش شهابی به اوج تقریبی خود خواهد رسید و تخمین زده می شود اگر در جایی مطلقا تاریک و بدون غبار و ابر و با افقی کاملا بی مانع( یک جای ایده آل )باشید بتوانید حدود ۱۰۰ شهاب در هر ساعت ببینید.

اما براساس تجربه ی رصدهای پرشمار به ما ثابت شده جز در شرایط استثنایی هرگز چنین تعداد شهاب نصیبمان نخواهد شد ، هرچند درصدی معقولانه از این مقدار هم می تواند یک شب رویایی را رقم بزند. پس نه نا امید شوید و نه آنقدر خوش خیال. شاید چیزی حدود ۳۰ الی ۴۰ شهاب در هر ساعت میزانی واقعی تر باشد.

برای رصد شهاب ها چند نکته را در خاطرتان نگه دارید اول این که کانون بارش در نیمه ی شمالی کشور ایران پیراقطبی است بنابراین هرگز غروب نمی کند پس با تاریک شدن کامل آسمان پس از غروب خورشید می توانید رصد را شروع کنید و این زمانی است که باید حسابی حواستان به آسمان بالای سرتان باشد چون (ممکن) است در همین بازه شاهد آذرگوی های درخشان ( شهاب هایی با قدر ظاهری معادل سیاره ی زهره یا بیشتر) باشید که از جو زمین عبور می کنند و رد و رگه ای تابناک از خود بجای می گذارند( کانون بارش در عرض های جغرافیایی نظیر جنوب ایران ساعت حدود٩ شب طلوع می کند ). دوم این که با نزدیک شدن به زمان سپیده ی صبح تعداد شهاب ها افزایش می یابد و این زمانی است که کانون بارش در آسمان ارتفاعی چشمگیر می گیرد و سوم ؛ فقط به یک نقطه ی آسمان نگاه نکنید شهاب ها تقریبا هر کجای آسمان پدیدار خواهند شد و کانون بارش که در صورت فلکی پرساووش قرار دارد لزوما پر شهاب تر از مناطق دیگر آسمان نیست.

بارش شهابی امسال مزیتی که دارد غروب زودهنگام ماه در شب اوج بارش است. تقریبا همزمان با افزایش ارتفاع کانون بارش ، ماه درحدود 22:45 دقیقه در افق جنوب غرب غروب می کند و آسمان تاریک تر می شود و شانس شما را برای دیدن شهاب های بیشتر افزایش می دهد.

از حالا به فکر باشید و جایی (امن) و آرام با هوایی بدون ابر و آلودگی نوری در خارج از شهرهای بزرگ را پیش بینی کنید و برای یک سفر یک الی دو روزه با دوستانتان قرار و مدار بگذارید . اگر در روز اوج بارش ، هوا مناسب نبود و ابرهای مرموز تابستانی آسمان را در چنبره ی خود گرفت نگران نباشید دو الی سه شب قبل و بعد از تاریخ اوج همچنان می توانید شاهد تعداد چشمگیری شهاب در آسمان حتا زیر نور ماه  باشید. یک شب را با دوستانتان قسمت کنید و زیر آسمان پر مهر شب در این ظُلام ، نورهای پرفروغ امید را نظاره گر باشید.