شباهنگ ، هیمه ای گدازان در آسمان زمستان

با ورود به آخرین فصل سال ، آسمان شب واپسین پرده ی پر فروغ خود را به نمایش می گذارد. فوجی از درخشان ترین ستارگانْ در پهنه ی آسمانی که احتمالا بارش های فصلی آن را از هر غباری شسته و سرما و بادهای زمستانی شفافیتی به آن بخشیده که بی هیچ اغراقی در هیچ زمانی از سال نمی توان چنین آسمان شفاف و پر ستاره ای را یافت. گویی در مجاورت طولانی ترین شبهای سال ستارگانی درخشان تر و عظیم تر از خورشیدِ ما نویدگر روزهای بلندترمی شوند و شاید همین نمایشهای بی دریغِ طبیعت از دیرباز برای انسان ناامید و مغموم از قرنها ستم و ظلم ، مانند هیمه ای بوده است نجواگر تا بتواند قلب اش را برای فرداها گرم نگه دارد.

این شبها ساعاتی پس از غروب خورشید در حدود ساعت نه شب می توانید شاهد برآمدن یکی از این ستارگان پر فروغ آسمان زمستان از حوالی افق شرقی باشید: شباهنگ یا شِعرای یَمانی پر نور ترین ستاره ی آسمان که از بیشتر نقاط کره ی زمین قابل دیدن است و در صورت فلکی سگِ بزرگ ، در مجاورت و کمی پایین تر از صورت فلکی شکارچی (جبار) قرار دارد.

این ستاره ی تقریبا سفید رنگ با عبور از نیمه های شب ارتفاع بیشتری پیدا می کند و می توانید با ایستادن رو به جنوب شاهد درخشش و البته چشمک زدن مرموز آن باشید‌.

شباهنگ یا «سیریوس» منشاء بسیاری از اشارات در ادبیات یونان باستان بوده است. هومر شاعر بزرگ یونانی در اثر سترگش ایلیاد از آن به عنوان نماد روزگار سخت و خشکسالی ها یاد کرده ؛ مصریان باستان نخستین طلوع سالانه ی آنرا همزمان با طغیان رود نیل و حاصلخیزی زمین می انگاشتند ؛ و در اساطیر ایران به آن تیشتر گفته می شود که نماد پیروزی بر دیو آپوش (دیو خشکسالی) است.

فاصله ی شباهنگ از زمین حدود 8.6 سال نوری است و از این رو جزء ستارگان نزدیک به منظومه شمسی محسوب می شود. همچنین ستاره ای نسبتا عظیم است و تقریبا 2.5 برابر خورشید وسعت دارد و قدرِ مطلق آن بیش از 1.4 بوده که همه ی این ها روی هم دلایلی است برای تبدیل شدن این ستاره به پر نور ترین ستاره ی آسمان‌ شب.

درخشندگی این ستاره 25.4 است یعنی اگر جای خورشید قرارش می دادیم 25 برابر تابش بیشتری نسیبمان می شد! بعلاوه شباهنگ به سمت ما در حرکت است و سال به سال به ما نزدیک تر می شود و حتما در آینده ای دور از این هم پر نور تر دیده خواهد شد.

این شبها برای دیدن آن می توانید حتا از درون شهرهای بزرگ هم اقدام کنید. چراکه آنقدر پر فروغ هست تا بتواند در برابر نورهای شهری دوام بیاورد. اما اگر در شبی صاف و بی ماهتاب به خارج از شهر بروید ، داستان شکل بهتری پیدا می کند و می توانید بیشترْ آن چـیزی را در برابر این ستاره تجربه کنید که برای قرنها پیشینیان ما تجربه می کردند.